از رایج‌ترین انواع مانیتور که امروزه شاهد آن هستیم، می‌توان به پنل‌های صفحه نمایش TN، VA و IPS اشاره کرد. هر کاربری قبل از خرید مانیتور باید با تفاوت بین فناوری‌های صفحه نمایش TN، VA و IPS آشنایی داشته باشد که ما در این راهنمای خرید صفحه نمایش TN، VA و IPS نکات لازم را برای انتخاب صفحه نمایش بیان کرده‌ایم. شما همچنین می‌توانید در مقاله‌ی راهنمای خرید مانیتور، تمامی نکات لازم برای خرید مانیتور را بررسی کنید.

نوع پنل می‌تواند اطلاعات مهمی را در مورد نحوه عملکرد و رفتار صفحه نمایش فاش کند. قبل از اینکه به مقایسه فناوری‌های صفحه نمایش TN، VA و IPS بپردازیم به ترتیب مرور اجمالی بر هر یک از این پنل‌ها خواهیم داشت.

صفحه نمایش TN

در مقایسه فناوری‌های صفحه نمایش TN، VA و IPS ، صفحه نمایش TN قدیمی‌ترین فناوری LCD است و مخفف Twisted Nematic می‌باشد. این عبارت به صفحه نمایش حاوی بلور مایع که مولکول‌های رشته‌ای به هم تابیده آن، در صورت عدم وجود میدان الکتریکی روی محور مارپیچی آرایش می‌یابند و نور قطبیده شده را تا 90 درجه می‌چرخانند وقتی که بلور مایع روی محور جدید خود از طریق قطبی‌ساز خارجی قرار می‌گیرد، اشاره دارد.

در اصل افکت TN برای تغییر تراز کریستال‌های مایع هنگام اعمال ولتاژ استفاده می‌شود. وقتی که ولتاژی وجود ندارد کریستا‌ل‌ها به اصطلاح در حالت off قرار می‌گیرند، مولکول‌های کریستال مایع 90 درجه پیچ خورده و با ترکیب با لایه‌های قطبی سازه شده، اجازه عبور نور را می‌دهند. بعد از اینکه ولتاژ اعمال می‌شود، این کریستال‌ها در اصل دست نخورده باقی می‌مانند و مانع از عبور نور می‌شوند.

صفحه نمایش TN - مقایسه فناوری‌های صفحه نمایش TN، VA و IPS

صفحه نمایش VA

VA مخفف عبارت Vertical Alignment است. همانطور که از نام این پنل پیداست، این فناوری از کریستال‌های مایع که به صورت عمودی ترسیم شده‌اند، استفاده می‌کند؛ هنگامی که ولتاژ اعمال می‌شود، حالت کج‌شدگی پیدا می‌کنند تا نور را عبور دهند. تفاوت اصلی بین IPS و VA این است که VA‌ها کریستال‌های عمودی دارند، در حالی که IPS‌ها دارای کریستال‌های موازی هستند. چند نوع VA وجود دارد که از بین آنها می‌توان به Samsung SVA و AU Optronics AMVA اشاره کرد.

صفحه نمایش VA - مقایسه فناوری‌های صفحه نمایش TN، VA و IPS

صفحه نمایش IPS

IPS هم مخفف In-Plane Switching است و مانند همه LCD‌ها از ولتاژ برای کنترل تراز کریستال‌های مایع استفاده می‌کند. اما برخلاف TN، ال‌سی‌دی‌های IPS از جهت‌گیری کریستالی متفاوتی استفاده می‌کنند. یکی از کریستال‌ها در موازات بسترهای شیشه‌ای قرار می‌گیرند که در اینجا با اصطاح In-Plane نمایش داده می‌شود. به جای تابیدن کریستال‌ها برای تغییر مقدار نور عبوری، در پنل‌های IPS کریستال‌ها می‌چرخند.

انواع زیادی از صفحه نمایش‌های IPS در بازار وجود دارد که هر کدام توسط سه تولید کننده بزرگ LCD که از اصطلاح‌های متفاوتی برای توضیح فناوری نوع IPS‌شان استفاده می‌کنند، تولید می‌شوند. شرکت ال‌جی نام فناوری خود را IPS می‌گذارد. سامسونگ اصطلاح PLS یا Plane-To-Line Switching را استفاده می‌کند، در حالی که شرمت AU Optronics از اصطلاح AHVA یا Advanced Hyper Viewing Angle استفاده می‌کند. شما نباید AHVA را با نمایشگرهای معمولی VA اشتباه بگیرید. به نظر من این اسم می‌تواند کمی گیج کننده باشد، در حالی که AHVA یکی از فناوری‌های IPS مانند است. هر کدام از فناوری‌های IPS این شرکت‌ها کمی با هم تفاوت دارند، اما اصول هر سه ریشه در IPS دارد.

مقایسه زاویه دید صفحه نمایش TN، VA و IPS

بزرگترین تفاوت بین این سه فناوری در زاویه دید است. پنل‌های TN ضعیف‌ترین زاویه دید را دارند و با تغییر قابل توجهی رنگ و کنتراست در هر دو جهت افقی و عمودی مواجه هستند. به طور معمول زاویه دید این پنل‌ها به عنوان 160/170 شناخته می‌شوند، اما در حقیقت هنگام مشاهده هر نقطه صفحه نمایش (به جز مرکز آن) تغییرهای بسیار بدی خواهند داشت.

مقایسه زاویه دید صفحه نمایش TN، VA و IPS

پنل‌های VA و IPS به طور قابل توجهی بهتر هستند و IPS بهترین زاویه دید را دارد. زاویه دید پنل‌های IPS همانطور که انتظار دارید، 178/178 است و تغییر رنگ و کنتراست زیادی را در هر زاویه شاهد نخواهید بود. VAها از این لحاظ خوب هستند، اما به خوبی IPS‌ها نمی‌رسند و بیشتر این به علت تغییر کنتراست در زاویه‌های خارج از مرکز است. با توجه به اینکه VAها و به خصوص TNها هنگام مشاهده از زوایای مختلف برخی تغییرات رنگ و کنتراست را دارند؛ مثلا پنل‌های IPS برای کارهای حرفه‌ای مناسب نیستند، به همین دلیل می‌بینید که اکثر مانیتورهای حرفه‌ای از نوع IPS هستند.

مقایسه زاویه دید صفحه نمایش TN، VA و IPS

مقایسه روشنایی و کنتراست صفحه نمایش TN، VA و IPS

از نظر روشنایی هیچ تفاوت ذاتی بین فناوری‌ها وجود ندارد، زیرا نور پس زمینه که میزان روشنایی را تعیین می‌کند، از پنل کریستال مایع جداست. با این حال تفاوت‌های قابل توجهی در نسبت کنتراست وجود دارد و این جایی است که کاربران هنگام خرید مانیتور باید بدان توجه داشته باشند.

هر دو پنل TN و IPS معمولا نسبت کنتراست 1000:1 را ارائه می‌دهند، گرجه در تست‌های انجام شده تفاوت‌هایی وجود دارد. پنل‌های TN در کالیبراسیون دارای کمترین نسبت کنتراست هستند. با یک پنل سطح پایه کنتراست بین 700:1 و 900:1 خواهد بود و پنل‌های خوب به کنتراست 1000:1دارند، این در حالی است که IPS‌ها دامنه وسیعتری دارند. مانیتورهای دسکتاپ و برخی از مانیتورهای لپ‌تاپ حداکثر می‌توانند به نسبت کنتراست 1500:1 دست پیدا کنند.

مقایسه روشنایی و کنتراست صفحه نمایش TN، VA و IPS

نه TN و نه IPS به دامنه VA نمی‌رسند. پنل‌های VA سطح پایه با نسبت کنتراست 2000:1 از نمونه‌هایی است که تست شده‌اند و به راحتی تا نسبت کنتراست 4500:1 می‌رسند. گرچه نسبت کنتراست 3000:1 بیشتر برای مانیتورهای معمولی است.

تلویزیون‌هایی از پنل VA به طور گسترده استفاده می‌کنند و نسبت کنتراست حتی بیشتری را ارائه می‌دهند. دیدن صفحه نمایش‌هایی با کنتراست 6000:1 چیز غیر عادی نیست. بنابراین اگر به دنبال صفحه نمایشی هستید که نسبت کنتراست زیادی را ارائه دهد‌، باید پنل VA را انتخاب کنید.

مقایسه روشنایی و کنتراست صفحه نمایش TN، VA و IPS

کیفیت رنگ

کیفیت رنگ یکی دیگر از عامل‌هایی است که در بین صفحه نمایش‌های TN و سایر صفحه نمایش‌ها دارای تفاوت‌هایی است. این عامل می‌تواند به دو دسته عمق رنگ و طیف یا گانت رنگ تقسیم شود. در هر دو مورد پنل‌های TN ضعیف ظاهر می‌شوند. بسیاری از صفحه نمایش‌های TN، مخصوصا مدل‌های رده‌پایین فقط 6 بیتی هستند و برای دستیبابی به خروجی استاندارد 8 بیتی از کنترل فریم‌ریت استفاده می‌کنند. پنل‌های 6 بیتی مستعد ایجاد باندینگ رنگ هستند، در حالی که پنل‌های 8 بیتی دارای شیب رنگی ملایم‌تر هستند و از این رو بازدهی رنگ بهتری دارند.

همه پنل‌های TN شش بیتی نیستند و پنل‌های با کیفیتری هم وجود دارند که 8 بیتی هستند، اما به جرات می‌توان گفت که اکثر TN‌هایی که در بازار وجود دارند، 6 بیتی هستند. اگر به دنبال صفحه نمایش‌های 8 بیتی هستید، باید به سمت پنل‌های IPS یا VA بروید که اکثر پنل‌های 8 بیتی هستند. در حالی که هنوز پنل‌های سطح پایه 6 بیتی IPS و VA وجود دارد، تقریبا تمام گزینه‌های میان‌رده تا سطح بالا 8 بیتی هستند. در مورد صفحه نمایش‌های 10 بیتی به طور معمول باید به دنبال پنل IPS باشید که اکثرا تجربه 10 بیتی را ارائه می‌دهند.

برخی از پنل‌های VA می‌توانند تجربه 10 بیتی را ارائه دهند، اما بسیار کمیاب هستند. اکثر صفحه نمایش‌هایی که ادعا می‌کنند 10 بیتی هستند، در واقع 8 بیت +FRC هستند و فقط مانیتورهای درجه 1 حرفه‌ای می‌توانند یک تجربه 10 بیتی را ارائه دهند.

کیفیت رنگ در صفحه نمایش TN، VA و IPS

مقایسه گانت یا طیف رنگ صفحه نمایش TN، VA و IPS

یکی دیگر از فاکتورهایی که صفحه نمایش‌های VA و IPS تجربه بهتری را ارائه می‌دهند، گانت یا طیف رنگی می‌باشد. بهترین پنل‌های TN پوشش رنگی محدود به sRGB را ارائه می‌دهند و یا در بدترین پنل‌های سطح پایه حتی تمام قابلیت‌های sRGB را پوشش نمی‌دهند. پنل‌های TN گسترده‌ای وجود ندارد و بسیار نادر هستند. پنل‌های VA به طور معمول با پوشش کامل sRGB کار خود را شروع می‌کنند. VAهایی که از یک فیلم نقطه کوانتومی استفاده می‌کنند (برای مثال سامسونگ) امتیازات بالاتری را ارائه می‌دهند (حدود 125 درصد پوشش رنگی sRGB یا 90 درصد علامت DCI-P3).

اکثر مانیتورهای VA با طیف گسترده‌ای که آزمایش شده‌اند، بین 85 تا 90 درصد پوشش DCI-P3 را ارائه می‌دهند که نتیجه مناسبی است؛ هر چند بهترین صفحه نمایش‌ها می‌توانند پوشش 95 درصد یا بالاتر را ارائه دهند. در پنل‌های IPS بیشترین واریانس وجود دارد. صفحه نمایش‌های سطح پایه تمایل به پوشش RGB حدودا 95 درصد یا کمتر دارند، در حالی که اکثرا پوشش کامل sRGB را ارائه می‌دهند. در صفحه نمایش‌های سطح بالا که مختص افراد حرفه‌ای می‌باشد، داشتن پوشش کامل DCI-P3 و Adobe RGB غیرعادی نیست.

در بین تمام صفحه نمایش‌های گسترده IPS که ما آزمایش کرده‌ایم، کمترین پوششی که ما دیده‌ایم 93 درصد بوده است و پوشش بیشتر از 95 درصد عدد معمولی است. این باعث می‌شود که IPS بهترین فناوری باشد.

مقایسه گانت یا طیف رنگ صفحه نمایش TN، VA و IPS

مقایسه رفرش ریت صفحه نمایش TN، VA و IPS

در طول مقاله‌ی مقایسه فناوری‌های صفحه نمایش TN، VA و IPS ما از TN به عنوان بدترین فناوری یاد کردیم، تا حالا این پنل بدترین تولید رنگ، نسبت کنتراست و زاویه دید را ارائه داده است، اما دارای یک مزیت مهم است و آن هم رفرش ریت است. پنل‌های TN بهترین رفرش ریت و زمان پاسخ را ارائه می‌دهند. در حال حاضر TN تنها نوع پنلی است که توانسته به 240 هرتز برسد.

پنل‌های VA در پنل‌های ماوراء بنفش از 200 هرتز استفاده می‌کنند، اما اکثر مدل‌های 16:9 به 165 هرتز محدود می‌شوند. پنل‌های IPS از 165 هرتز به بالا در دسترس هستند، در حالی که پنل‌های IPS قادر به ارائه رفرش ریت 144 هرتز و بالاتر هستند، تعداد پنل‌هایی که دارای سرعت بالاتر هستند، در مقایسه با VA و TN محدود هستند. اکثر صفحه نمایش‌های IPS به خصوص گزینه‌های درجه بالا و همچنین مانیتورهای سطح پایه 60 یا 75 هرتز هستند. در همین حال، تعداد قابل توجهی از پنل‌های VA در طیف گسترده‌ای از اندازه و وضوح تصویر بالا در دسترس قرار دارند؛ در حالی که TN قابلیت رفرش ریت فوق‌العاده بالایی را ارائه می‌دهد.

مقایسه رفرش ریت صفحه نمایش TN، VA و IPS

زمان پاسخ

نکته مهم دیگری که باید به آن اشاره داشته باشیم، زمان پاسخ است. پنل‌های IPS و VA در اوایل بسیار کند بودند، اما در پنل‌های مدرن‌تر بهبود پیدا کردند. بنابراین تفاوت این سه فناوری مانند قبل نیست، اما TN از این نظر بسیار قوی ظاهر شده است. اکثر پنل‌های TN دارای زمان پاسخ 1 میلی ثانیه هستند که حتی در نسخه‌های جدیدتر این زمان پاسخ کاهش پیدا کرده است.

پنل‌های IPS از نظر سرعت در رتبه بعدی قرار می‌گیرند. مانیتورهای با کیفیت بالای IPS معمولا که رفرش ریت بالایی دارند، می‌توانند زمان پاسخ 4 میلی ثانیه را ارائه دهند. در مقایسه با بهترین پنل‌های TN، در بهترین حالت IPS‌ها دو برابر کند هستند. با این حال پنل‌های سطح پایه IPS زمان پاسخ 10 میلی ثانیه را ارائه می‌دهند. در ادامه می‌توانید نمودار مقایسه این پنل‌ها را مشاهده کنید.

زمان پاسخ